भाग-१
भाग-२

आ वासून बघणाऱ्या सशाला आता काय सांगावं असा मोठा प्रश्न अंघोळ्यापुढे पडला होता. बरं खोटा पासवर्ड तीन वेळा सांगितला तर सशाचं अस्वलात रुपांतर होऊन उघडणाऱ्यांच्या मागे लागतं मग काही धडगत नाही… आजून थोडा वेळ उघडं ठेवलं तर हा ससा स्वतःहून दार लाऊन घेतो म्हणे.

जाम चिडलेले असतात हे ससे. सहाजिकच आहे. कोणी कपाटाला कळीचा शब्द लावेपर्यंत हे जंगलात निवांत चित्तानं आपले “ससुले उद्योग” करत असतात. शब्द लावला रे लावला की ससा आहे तिथून अंतर्धान आणि कपाटात हजर. यावर कडी म्हणून त्याला वाचासुद्धा प्राप्त होते. अनुभवी लोक सांगतात की नव्वद टक्के पेक्षा जास्त ससे आल्या आल्या शिव्या द्यायला सुरूवात करतात. दार उघडून बरोबर पासवर्ड दिला की मग ससा जागच्याजागी परत जातो. दार परत लावलं की दुसरा ससा आत. दार लावावं लागलं की चिडचिड होते मग त्यांची. ऐकवणार नाहीत अशा शिव्या देत दार लावतात आणि नंतर दार उघडलं गेलं होतं हे खऱ्या मालकाला कळतं ते वेगळंच…

पासवर्ड चुकले की जाम राग येतो या सशांना, त्याचं कारण वेगळंच. सशांचा एक गुणधर्म आहे. हे आसपास असले तर एखाद्या जागेतली जादू निष्णात जादूगार किंवा मांत्रिकांनाही सहजासहजी काढता येत नाही. म्हणूनच मांत्रिक वगैरे लोक सशांची हाडं किंवा केस असलेल्या कांड्या आणि कुंचले वापरतात. ससा जवळ असेपर्यंत चोरांना तिजोऱ्या आणि कपाटं फोडता येत नाहीत. मग ते एकाला पुढे करून तीनदा चुकीचा शब्द सांगायला लावतात. मग हा शूर चोर चिडलेल्या ससा-अस्वलाला स्वतःमागे लांब पळवून आणतो आणि त्याचे उरलेले साथीदार निवांत तिजोरी फोडतात. जादू नाहीशी झाल्यावर बिचारा ससा कायम अस्वल बनून राहतो. कधीकधी जर टोळी मोठी असेल तर या अस्वलाचीपण शिकार होते. अस्वलाच्या गर्जना एकूणच जोरात असल्यानं शहरी भागात हे चोर असले उद्योग करत नाहीत पण एखाद्या दुर्गम महालात असले प्रकार झाल्याची उदाहरणं आहेत.

नाईलाज… सध्या तरी आंघोळ्या एकटाच होता आणि ससा समोर असताना जादू काढणं त्याच्या आवाक्याबाहेरचं होतं. तरीही ससावाल्या तिजोऱ्यांची ही माहिती आपल्या आजून लक्षात आहे हे बघून त्याला थोडं बरं वाटलं. चार वर्षापूर्वी आपण अगदीच बाळू होतो. सगळे गंडवून जायचे… एवढंच काय, स्वतः लवकरचनं गुप्तहेरी कारवाईच्या नावाखाली आपल्याला त्याच्या योजनेबाहेर ठेवलं होतं… तेव्हा नाही कळलं पण तेच काम करताकरता हळूहळू एकएक शिकत गेलो आणि मग लक्षात आलं की आपल्याला चांगलंच गंडवलंय… तरीही दिलेलं काम करत राहिल्याचा त्याला अभिमान होता. गंडवलं गेल्याबद्दल तो स्वतःवरच नाखूश होता पण लवकरच वरची त्याची निष्ठा ढळली नव्हती… नाही म्हणायला त्याला या कामाचा फायदाच झाला होता. या तिजोरीप्रमाणेच इतर बऱ्याच गोष्टींची, घडामोडींची अद्ययावत माहिती त्याला होती शिवाय स्वतःला अदृष्य ठेवण्याची कलाही त्याला चांगली जमू लागली होती. नाहीतर या कारस्थानाचा सुगावा त्याला लागलाच नसता…

काय आहे तरी काय त्या कागदपत्रांत ? लवकरचशी त्याचा काय संबंध ? या प्रधानांचं नक्की चाललंय तरी काय? आणि हा ससा दार लावायला निघाला की काय ?? आणि त्या शेवटच्या ओळीचा नक्की अर्थ काय???

‘लवकरच येत आहे’ नकळत आंघोळ्या पुटपुटला…

ससा बाजूला सरकला. कपाटाचं अंतरंग हळूहळू स्पष्ट होत गेलं…